Πρόσεχε τον εαυτόν σου - H '

8. Πρόσεξε, εάν θέλης, μετά την θεώρησιν της ψυχής, και εις την κατασκευήν τού σώματος και θαύμασε πως ο αριστοτέχνης εδημιούργησεν αυτό κατάλυμα που πρέπει εις λογικήν ψυχήν. Απ’ όλα τα ζώα μόνον τον άνθρωπον έπλασεν όρθιον, δια να γνωρίζης από το σχήμα αυτό ότι η ζωή σου προέρχεται από την ουράνιον συγγένειαν. Διότι τα μεν τετράποδα όλα προς την γην βλέπουν, και προς το μέρος της κοιλίας σκύβουν εις τον άνθρωπον όμως η ανάβλεψις προς τον ουρανόν είναι έτοιμη, ώστε να μη ασχολήται με την κοιλίαν, μήτε με τα υποκοίλια πάθη, αλλά να έχη ολόκληρον την ορμήν προς την ανοδικήν πορείαν. Έπειτα με το να θέση την κεφαλήν εις την κορυφήν τού σώματος μέσα εις αυτήν ετοποθέτησε τας πιο αξιολογωτέρας από τας αισθήσεις. Εκεί η όρασις και η ακοή και η γεύσις και η όσφρησις, όλαι η μία δίπλα εις την άλλην κατοικούν. Και ενώ είναι συγκεντρωμένοι εις τόσον μικρόν χώρον, κατά τί­ποτε δεν εμποδίζει η μία εις την ενέργειαν της γειτονικής. Βέβαια τα μάτια έχουν καταλάβει την πιο υψηλήν σκοπιάν, ώστε κανένα από τα σωματικά μόρια να μη εμβαίνη μπροστά εις αυτά, αλλά καθήμενα κάτω από κάποιαν μικράν προεξοχήν των φρυδιών, βλέπουν κατ' ευθείαν εμπρός εξ αιτίας της προεξοχής που υπάρχει επάνω.
Η ακοή πάλιν δεν έχει απ’ ευθείας άνοιγμα, αλλά με τον κυκλοειδή πόρον αντιλαμβάνεται τους εις τον αέρα θορύβους. Και αυτό είναι έργον της ουρανίου σοφίας, ώστε η μεν φωνή ανεμπόδιστα να διέρ­χεται η στρεφόμενη δεξιά και αριστερά εις τας κυρτότητας να ενηχή περισσότερον, ώστε τίποτε να μη ημπορή να γίνη εμπόδιον εις την αίσθησιν από αυτά που εξωτερικά παρεμ­βάλλονται. Γνώρισε καλά και την φύσιν της γλώσσης, πως είναι και απαλή και ευλύγιστος και επαρκεί εις κάθε ανάγκην του λόγου με την ποικιλίαν της κινήσεως. Τα δόντια, που είναι συγχρόνως όργανα της φωνής με το να παρέχουν αντιστήριγμα εις την γλώσσαν, είναι συγχρόνως και υπηρέται της τροφής. Άλλα μεν με το να την κόπτουν και άλλα δε με το να την αλέθουν. Και έτσι επιθεωρών το κάθε τι με τον πρέποντα λογισμόν και πληροφορούμενος την έλξιν του αέρος δια του πνεύματος, την διατήρησιν της θερμότητος εις την καρδίαν, τα όργανα της πέψεως, τους φορείς του αί­ματος, απ’ όλα αυτά θα κατανόησης την  ανεξερεύνητον σοφίαν τού ποιητού σου, ώστε και συ ο ίδιος να ειπής μαζί με τον προφήτην «δι' εμέ τέτοια γνώσις είναι υπερθαυμαστός» 34. «Πρόσεχε, λοιπόν, παντού», δια να προσεχής τον Θεόν, εις τον οποίον ανήκει η δόξα και η δύναμις εις όλους τους αιώνας.

Αμήν



1. Δευτερ. 15,9.

2. Ψαλμ. 32,15.

3. Α' Κορ. 4,5.

4. Ματθ. 5,28

5. Παροιμ. 6,5.

6. Β' Τιμ. 2,26.

7. Γέν. 1,26.

8. Γαλάτ. 5,17.

9. Β' Τιμ. 2,20.

10. Α' Τιμ. 3,15.

11. Ιερεμ. 16,16.

12. Ψαλμ. 118,133.

13. Α' Κορ. 3,11-12.

14. Λουκ. 13,8.

15. Β' Τιμ. 2,3.

16. Β' Τιμ. 1,8.

17. Α' Τιμ. 1,18

18. Εφεσ. 6,12.

19. Εφεσ. 6,13.

20. Β' Τιμ. 2,4.

21. Β' Τιμ. 2,5.

22. Α' Κορ. 9,26.

23. Φιλπτπ. 3,14.

24. Α' Κορ. 9,24.

25. Ματθ. 7,3.

26. Λουκ. 18,11.

27. Λουκ. 18,13.

28. Γέν. 3,19.

29. Εντεύθεν φαίνεται να εμπνέεται εν μέρει το τροπάριον Ιωάννου τού Δαμασκηνού, το οποίον ψάλλεται κατά την νεκρώσιμον ακολουθίαν «και πάλιν κατενόησα εν τοις μνήμασι και είδον τα οστά τα γεγυμνωμένα και είπον άρα τις έστι βασιλεύς ή στρατιώτης; πλούσιος ή πένης; ή δίκαιος ή αμαρτωλός;. . .»

30. Παροιμ. 13,8.

31. Γέν. 2,7.

32. Βασικώς εδώ αναπτύσσεται το υμνολογικόν χωρίον «ασθενεί το σώμα μου, ασθενεί μου και η ψυχή».

34. Ψαλμ. 138,6.


ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΟΝ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ